AI-agent of RPA?
Klassieke automatisering komt aan zijn grens.
RPA (Robotic Process Automation) bestaat al sinds 2010 en is in grote bedrijven veel gebruikt: een bot klikt door een interface zoals een mens dat zou doen. Het werkt — totdat de input net iets anders is dan verwacht. AI-agents werken vanuit context en taal, en kunnen omgaan met de variatie waar RPA op breekt.
AI-agent vs RPA.
| AI-agent | RPA | |
|---|---|---|
| Werkt op | Mails, PDFs, beleidsregels, API-data | UI-clicks, vaste schermlayouts |
| Variatie aankunnen | Ja, vanuit context | Nee, breekt op afwijking |
| Onderhoud bij UI-update | Niet relevant — werkt op data | Bot herschrijven |
| Beleidsregels | Expliciet, configureerbaar | Hard-coded in flow |
| Geschikt voor MKB | Ja — vaste prijs, lage onderhoudslast | Zwaar — vraagt RPA-specialist |
| Combineerbaar | Ja, kan RPA-bot aansturen | Ja, kan door agent worden aangestuurd |
| Implementatietijd | 1–2 weken | Weken tot maanden per proces |
- —De input is variabel: mails in verschillende formuleringen, PDFs in verschillende layouts.
- —Het proces vraagt oordeel: "is dit hetzelfde als die andere klantvraag?" of "klopt deze factuur met de bestelling?".
- —U wilt dat het systeem uitlegt waarom hij iets heeft gedaan, niet alleen rapporteert dat hij het heeft gedaan.
- —U heeft geen senior RPA-developer in dienst voor het bouwen en onderhouden.
- —Het proces is volledig deterministisch: dezelfde stappen in dezelfde volgorde, altijd.
- —U werkt met een verouderd systeem zonder API en zonder e-mail-output.
- —De handeling vraagt UI-clicks die nooit veranderen (oude desktop-app, mainframe-emulator).
- —U heeft een team dat RPA-bots kan bouwen en jaren onderhouden.
In de praktijk.
RPA had zijn moment in grote bedrijven met legacy-systemen die geen API hadden. Voor MKB-bedrijven anno 2026 is een AI-agent vrijwel altijd de betere keuze: lagere onderhoudslast, beter omgaan met variatie, geen specialist nodig. In zeldzame gevallen kunnen de twee samenwerken — bijvoorbeeld een agent die een RPA-bot aanstuurt om een verouderde desktop-app te bedienen.
Over deze vergelijking.
Is RPA dood nu er AI-agents zijn?
Niet helemaal. RPA blijft nuttig voor processen die volledig deterministisch zijn en waar de UI van een verouderd systeem niet anders te bedienen is. Voor verreweg de meeste MKB-cases is een AI-agent in 2026 echter de betere keuze: hij kan met variatie omgaan, vraagt minder onderhoud en is sneller live.
Kan een AI-agent een bestaande RPA-bot vervangen?
Vaak wel. Wij komen RPA-bots tegen die jaren geleden gebouwd zijn voor het verwerken van inkoopfacturen of het overzetten van orders. Een AI-agent kan datzelfde werk doen, mét uitleg over wat hij heeft gedaan, en zonder dat de bot stuk gaat als de leverancier zijn factuur-layout aanpast.
Wat is goedkoper: RPA of een AI-agent?
In bouwkosten ontlopen ze elkaar niet veel. In onderhoudskosten wint de AI-agent: een RPA-bot moet bij elke UI-wijziging worden aangepast, een agent niet. Over een paar jaar gemeten is een AI-agent doorgaans 30 tot 50 procent goedkoper.
Kunnen AI-agent en RPA samenwerken?
Ja. Een agent kan een RPA-bot aansturen voor een specifieke deelstap — bijvoorbeeld een handeling in een verouderde desktop-app die geen API heeft. De agent doet de denkwerk-taak, de RPA-bot doet de UI-clicks. Dit is een nuttige combinatie als één systeem in uw landschap moeilijk koppelbaar is.